Museum Beveiliging (Ton Cremers)

Voor de vrije kunst; redeneringen van Van Krimpen sluiten niet

maandag 3 december 2007 door NRC Handelsblad

De weigering van de directeur van het Haagse Gemeentemuseum om twee foto’s te exposeren uit een serie van de Iraanse kunstenares Sooreh Hera over haat tegen homoseksuelen is merkwaardig. Op de foto’s dragen homo’s maskers van Mohammed en diens neef en schoonzoon Ali. De directeur, Wim van Krimpen, koopt de foto’s wel aan voor de verzameling van het museum, want hij vindt ze goed. Hij verwacht dat hij ze over een paar jaar wel kan laten zien omdat naar zijn mening de integratie van moslims dan wel voltooid zou zijn.
De redeneringen van Van Krimpen sluiten niet. Het is van tweeën een. Als hij de foto’s zo goed vindt dat hij ze aankoopt, moet hij ze in zijn museum exposeren. Een museum is geen privécollectie. Dat ze provocerend kunnen zijn voor moslims die vinden dat Mohammed niet mag worden afgebeeld, en zeker niet zo, doet daar niets aan af. Kunst mag uitdagen. Het oude wetsartikel tegen smalende godslastering is weliswaar nog van kracht, maar heeft terecht geen rol gespeeld in de overwegingen van Van Krimpen.

Hera stelt met haar kunst de haat tegen homo’s aan de kaak. Dat is een ernstig probleem, waar godsdiensten een rol in spelen, ook de islam. Om dat verband te laten zien, gebruikten twee homo’s, die  onherkenbaar wilden blijven, de omstreden maskers van Mohammed en Ali (in het shi’itische Iran geldt Ali als een onaantastbare held). In het land waar Hera vandaan komt worden homo’s die voor hun geaardheid uitkomen, met een beroep op de islam vervolgd. Als ze uit Iran vluchten, mogen ze in Nederland blijven.  
Het is al tegenstrijdig dat een museumdirecteur in het vrije Nederland zichzelf beperkingen gaat opleggen. Zeker, moslims kunnen aanstoot nemen aan de foto’s. Maar ze zullen zich er in de regel – net als de meeste andere Nederlanders met gekwetste gevoelens – onder protest bij neerleggen. 

Van Krimpen verwacht bovendien ten onrechte dat moslims minder aanstoot aan de foto’s nemen als ze eenmaal geïntegreerd zijn. Integratie betekent niet dat nieuwe Nederlanders afstand moeten doen van hun religieuze opvattingen. Ook onder autochtonen doen zich religieuze uitwassen voor. Homo’s worden ook door  orthodoxe christenen gediscrimineerd,  met name bij de ChristenUnie.
Controverses over kunstuitingen over de islam in het Westen leiden vaak tot bedreiging en geweld in islamitische landen. De opera Aisha kwam in de problemen toen Marokkaanse zangers in eigen land onder druk werden gezet. Buitenlandse groeperingen proberen politiek voordeel te halen uit de algehele verontwaardiging. De raddraaiers die Deense ambassades in het Midden-Oosten in brand staken na het publiceren van cartoons over Mohammed, wisten vaak niet eens waar het over ging. In Nederland moet de kunst vrij blijven.  Het Gemeentemuseum hoort geen slappe knieën te krijgen nog voordat zich een dreiging voordoet.